Berichten

Zorgzaam zijn
Illustratie uit de Decamerone

Decamerone: op de vlucht voor de pest vertellen deze mensen verhalen aan elkaar.

Leven en sterven in tijden van het Corona-virus.

Kleine uitvaarten want we moeten allemaal onze best doen voor ‘flatten the curve’: maximaal 30 personen aanwezig bij een uitvaart. Dit aantal is exclusief het uitvaartpersoneel. Staat de ruimte niet toe dat 1.5 meter afstand gehouden kan worden dan mogen er minder mensen bij zijn. Maatregelen die ‘een uitdaging’ vormen.

Niet alleen alle ‘gewone’ horeca-zaken maar dus ook alle koffiekamers van uitvaartlocaties zijn gesloten.

Wij nemen dit advies ter harte omdat wij het belangrijk vinden bij te dragen aan maatregelen die als doel hebben het land zo min mogelijk te ontwrichten. Besmettingen zo veel mogelijk te voorkomen dan wel over een langere periode te laten ontstaan.

De uitdaging zit hem nu in ‘hoe dan’?

Hoe gaan wij om met dit gegeven. Hoe laat je mensen toch zo goed mogelijk , in zeer klein comité, afscheid nemen van hun dierbare?

Uit de praktijk van vandaag; liefdevolle sociale distantie en creatieve nieuwe rituelen.

Op de kaart staat dat de afscheidsbijeenkomst in besloten kring plaats vindt.

De dag en tijd wordt wel genoemd met het verzoek of iedereen op dat moment, in zijn of haar eigen omgeving, in gedachten bij de overledene en de familie wil zijn. Kaarsjes zullen in vele huizen branden op dat moment. Saamhorigheid en troost op afstand.

Troost-post

Tevens vragen wij op de kaart, en eventueel ook in de rouwadvertentie in de krant, aan mensen om herinneringen aan de overledene, foto’s, verhalen te delen met de familie. Dit kan per post maar dank zij de digitale communicatie-mogelijkheden kunnen wij elkaar ook bereiken zonder fysieke aanraking en nabijheid.

Samenwerken, meebewegen en lief zijn.

Deze ongekende, extreme en bijzondere omstandigheden vragen van ons allemaal veel creativiteit en een flexibele instelling. Wij zetten ons in om u toch op een zo liefdevol mogelijke manier afscheid te laten nemen van uw dierbare.

Ter inspiratie: het ontstaan van een nieuwe Decamorone?

De Decamerone  is een verzameling van honderd verhalen die de Italiaanse dichter en geleerde Giovanni Boccaccio schreef, waarschijnlijk in de periode 1349–1360. Dit middeleeuws werk wordt als zijn meesterwerk beschouwd en geldt stilistisch als een van de mooiste werken uit de Italiaanse literatuur.

In dit boek laat Boccaccio drie mannen en zeven vrouwen honderd verhalen vertellen. Zij bevinden zich veertien dagen op een buitenplaats in afzondering. De mannen en vrouwen zijn gevlucht voor de pest die in Florence woedt.

Laten we ook nieuwe mogelijkheden ontdekken!

“When written in Chinese,
the word ‘crisis’ is composed
of two characters.
One represents danger and
the other represents opportunity.”

John F. Kennedy

 

 

 

 

Opruimen voor je dood gaat

OPRUIMEN VOOR JE DOODGAAT : de edele Zweedse kunst van Döstädning   Auteur: Margareta Magnusson

Wil je je familie na je dood niet opzadelen met uitpuilende kasten en kamers, orden dan je bezittingen bijtijds. ‘Opruimen voor je doodgaat draait niet alleen om spullen. Als dat zo was, dan zou het niet zo moeilijk zijn.’

OPRUIMEN VAN SPULLEN EN EMOTIES

Dat zegt de auteur Margareta Magnusson, een Zweedse dame van ‘ergens tussen de 80 en 100 jaar oud’ . Opruimen gaat niet alleen over spullen wegdoen, maar opruimen gaat over emotie. In een heel leven verzamelt een mens van alles, spullen en herinneringen. Opruimen gaat dan niet zo snel. Je blijft natuurlijk steken in liefdesbrieven van vroeger, in fotoboeken of in schoolspullen. Er komen zowel positieve als negatieve emoties bij je naar boven. Je wandelt over het laantje der herinneringen. Dat is ook de reden waarom Margareta er voor pleit dat je er op tijd mee begint. Dan kun je alles rustig bekijken en je leven overzien. Dan heb je de tijd om te bedenken wat je met je spullen zult gaan doen.

REFLECTEREN OP JE LEVEN

Döstädning is het Zweedse gebruik om je materiële bezittingen
te ordenen tegen het einde van je leven. Het is een manier om je
nabestaanden nergens mee op te zadelen, maar ook een ritueel
dat je helpt om te reflecteren op je leven – of dat nou binnenkort
op zijn einde loopt of nog bij lange na niet. Wat laat je
achter aan materiële bezittingen als je er zelf niet meer bent?
Wat zegt dat over jou? En zou je daar dan maar niet beter zelf de
regie in nemen? Door de erfstukken te scheiden van de rommel,
orden je ook de waardevolle herinneringen.

EEN PAAR TIPS UIT HET BOEK

1.Begin rond je 65ste, dan heb je er zeker nog puf voor. Kies een tempo dat bij je past. Zie ontspullen als een mooie manier om je leven te overzien. Verkoop wat weg mag of schenk het weg. Dat levert soms leuke contacten op met een veilingmeester, kopers of de medewerkers van de kringloopwinkel.

2. Sla foto’s en brieven nog even over. Opspelende herinneringen halen de vaart eruit. Ben je klaar met de rest, overweeg dan dia’s en foto’s in te scannen en op een USB-stick uit te delen. Of sorteer foto’s en stop ze voor elk familielid in een envelop. Margareta deelt ze uit op bijzondere momenten.

3. Laat instructies na zoals Margareta’s moeder op briefjes deed: ‘Deze kleding kan naar het goede doel’ of ‘dit boek moet terug naar Jonas’. Op de revers van een paardrijtenue hangt de naam van een contactpersoon van een museum. ‘Het voelde alsof zij me begeleidde’, schrijft de auteur.

4. Nodig kandidaten uit voor de bezittingen die weg kunnen: een kleinkind, buurman of jonge kennis die op zichzelf gaat wonen. Laat zien wat je hebt en vertel het verhaal erachter. Misschien kun je tassen en dozen klaarzetten zodat jouw overbodige spullen direct met de nieuwe eigenaar mee kunnen.

5.Voorkomen gêne bij familie. Zorg dat nabestaanden niet van streek raken van brieven of dagboeken. Voer ze aan de papierversnipperaar of gooi ze in het vuur. En snoei alvast in geheime verzamelingen. Margareta: ‘Bewaar je favoriete dildo, maar gooi de andere vijftien weg’.

6. Maak een weggooidoos voor na je dood met je oude liefdesbrieven en aandenkens. Goed om af en toe in te kijken en gemakkelijk weg te gooien als je er niet meer bent. Neem geen grote doos, een schoenendoos moet afdoende zijn.

VIER HET GELUK DAT EEN MENS IN EEN LEVEN VERZAMELT

Opruimen voor je doodgaat is een praktische gids die je helpt
inventariseren wat écht belangrijk is, om zo comfortabel en
stressvrij mogelijk met je bezittingen om te gaan. Margareta
Magnusson bespreekt het proces van herinneren, ouder worden
en de dood op verrassend vrolijke wijze, en laat zien dat döstädning
een ontroerende en waardevolle methode is die jou of iemand
die je liefhebt kan helpen om al het geluk te vieren dat een mens
in een leven verzamelt.

 

De voorstelling DOOD EN ZO speelt dinsdag 14, woensdag 15 en donderdag 16 november in Theater Bellevue

Kort nadat Annemarie Prins en Eva Duijvestein een paar jaar geleden vriendschap sloten, startte hun samenwerking aan ‘het project’ DOOD EN ZO. Het idee voor de voorstelling ontstond bij Annemarie Prins, uit onvrede over het publieke discours rondom sterven. Al te vaak wordt gesproken in grote, abstracte begrippen en vanuit gefixeerde standpunten. Het debat blijft ver verwijderd van het tastbare, lichamelijke, persoonlijke. Er is weinig ruimte voor twijfel en (zelf)onderzoek. In het theater, tastbaar, lichamelijk en persoonlijk als het is, kan volop getwijfeld en onderzocht worden.

Getwijfeld en onderzocht wordt er. De droomdood: zonder lijden en met je dierbaren rond het bed. Het wilde, bij voorbaat verloren gevecht tegen het grote zwart. De lange, moeizame glijvlucht naar het graf. Hij kan verlosser zijn. Of moordenaar. Hij stelt niks voor, want zo belangrijk is een leven niet. Hij is almachtig, want rukt je liefste weg. En wie wil je zelf zijn? Wat doe je? Ga je de dood tegemoet om je naasten je teloorgang te besparen? Of vertrouw je op hun liefde en eindig je als stinkend wrak?

DOOD EN ZO is een interessante, intieme, prikkelende en persoonlijke voorstelling over de vele gezichten van de dood, ze schuurt soms zo hard dat het ongemakkelijk voelt, ze is rauw en vol cynische humor. Hoewel het ook een voorstelling is over vriendschap wordt ze nergens sentimenteel of melancholisch, het is haast wel of elke vorm van genegenheid en warmte ontbreekt. Zelfs de scene waarin Eva Annemarie op schoot neemt heeft iets ongemakkelijks en koels.

Ook het toneelbeeld geeft een ongemakkelijk gevoel. De ruimte is begrensd, het rechthoekig speelvlak van een laagje water geeft een kader waarom heen gelopen kan worden. Het water is zwart, spiegelend, koud en oncomfortabel, De betekenis is? Water is leven? Water spoelt zonden weg? Het blijft voor ons gissen, maar ook dat geeft dan weer betekenis,

Ben je bang? De vraag die telkens terug keert maar eigenlijk niet echt beantwoord wordt is; ‘ben je bang?’ Hoewel het antwoord ja is. Is het zoals bij zovelen niet de angst voor de dood maar voor de levensfase die daar aan voorafgaat die wordt gevreesd.

Wellicht is het tijd dat de discussie over ‘Zelfsterfzaamheid’ (wij vinden het een geniaal nieuw woord) die in Nederland het publieke en politieke debat in z’n greep houdt plaatsmaakt voor de discussie over goede palliatieve zorg in de ruimste zin van het woord. Als uitvaartbegeleiders weten we dat de dood nu eenmaal meestal niet zo elegant is, maar de weg er naar toe kan een hele dierbare zijn voor degene die komt te overlijden maar vooral ook voor de nabestaanden. Als deze op een goede manier bewandeld wordt. Dan zal er naast de agressie, ergernissen, harde en cynische humor uit de voorstelling ruimte zijn voor heel veel liefde, warmte en genegenheid.

Aan het begin van de voorstelling staat Annemarie Prins met haar rug naar de zaal onder een tooi van hertengeweien. Aangezien het beeldmerk van Rooshert een gewei is vonden wij dit een leuke overeenkomstigheid. Het Hert, is het rijdier van de goden en begeleider van de zielen door de duisternis naar het licht. Symbool voor de kringloop van de natuur, vergankelijkheid en wedergeboorte. Het Hert als zinnebeeld voor ‘lokroep naar nieuwe avonturen’. Toen wij naar onze auto terugliepen na de voorstelling kwamen wij de dames Annemarie en Eva tegen en we hebben een kort gesprekje met ze gehad over deze symboliek. Leuk was dat. In de voorstelling zijn de actrices geen personages maar zichzelf, althans, zo lijkt het. De namen van de personages zijn dezelfde als de namen van de actrices. We hebben te maken met echte mensen van echt vlees en bloed. Dat is zowel op het toneel als in de donkerte van het naar huis gaan een goede ervaring.

Gaat het zien. In Bellevue met randprogramma/voorgesprek: (het randprogramma is helaas uitverkocht)  Wo 15 & do 16 nov voorgesprek onder leiding van onze collega uitvaartbegeleider Karel Winterink.

Voor: Iedereen die geïnteresseerd is in het thema sterven en dood.

Door: Noord Nederlands Toneel

Zie voor speeldagen in het land: www.nnt.nl

 

Museum tot Zover besteedt de komende tijd op verschillende manieren aandacht aan eenzaamheid.

Hier besta ik (het boek) door Hester van Hasselt (tekst) en Bianca Sistermans (fotografie)

In eenzaamheid gestorven

In Nederland en België sterven jaarlijks tientallen mensen in volstrekte eenzaamheid. Soms gaat het om daklozen of toeristen, vaker om oude mensen die alleen zijn achtergebleven, een enkele keer om een zuigeling die te vondeling is gelegd. Een groep dichters die zich de Poule des Doods noemt, schrijft speciaal voor deze overledenen poëzie.

De eenzame uitvaart

Het idee om een gedicht aan een eenzaam overledene (mee) te geven komt van Bart FM Droog –stadsdichter van Groningen- die vindt dat we iemand niet stilletjes mogen begraven. Hij ziet poëzie als afscheidsritueel. Zorgvuldig gekozen woorden om het bestaan te bekrachtigen van iemand die anders ongezien zou verdwijnen.

Aan iedere eenzame uitvaart kleeft een verhaal, waarvan vaak alleen het einde bekend is: de plaats van overlijden. Soms is er ook een naam, een woning of een buurman die iets kan vertellen. Het kleine beetje informatie dat de dichter van de gemeente krijgt, vormt een eerste aanknopingspunt voor het gedicht. Vaak gaat hij zelf nog op onderzoek uit: naar de plek des onheils, het huis waar iemand is overleden of een bocht in een gracht waar iemand uit het water is gehaald. Dan begint de dichter te schrijven. Een paar dagen zet hij alles aan de kant voor de eenzaam overledene. Tot slot draagt hij het gedicht op de crematie of begrafenis voor. Van dat gedicht wordt een kopie op het gemeentehuis bewaard, voor het geval zich ooit een familielid meldt.

De eenzame uitvaart legt de kwetsbaarheid van onze huidige samenleving bloot: de dood maakt genadeloos zichtbaar hoe groot eenzaamheid kan zijn. Uit recente cijfers blijkt dat eenzaamheid een groeiend probleem is dat we niet mogen onderschatten. Het bestaat ongezien in ons midden. Misschien moeten we waakzamer zijn.

Monument van medemenselijkheid

Hester van Hasselt en Bianca Sistermans ontmoetten de dichters van ‘De eenzame uitvaart’. Zij werden geraakt door het humane karakter van deze uitvaarten. Van Hasselt sprak met hen over poëzie, eenzaamheid en de dood. Sistermans portretteerde de dichters en maakte foto’s bij dit monument van medemenselijkheid.

in Museum tot Zover is het werk nu ook te zien in de tentoonstelling ‘Hier besta ik’.

 

Nederland, Amsterdam, 13 augustus 2012, dichter F. Starik loopt achter de kist aan tijdens een eenzame uitvaart op begraafplaats Sint Barbara Amsterdam. Foto: Bianca Sistermans

Poëzie en fotografie staan centraal in de tentoonstelling waar eenzaamheid niet alleen zichtbaar wordt, maar ook duidelijk wordt hoe kunst in het algemeen – en poëzie en fotografie in het bijzonder – de pijnlijke plekken in ons bestaan weet aan te raken. Van Hasselt en Sistermans brengen het belang van dit dichters-initiatief in beeld, en dit reikt verder dan de individuele dode. Uiteindelijk gaat het erom hoe je als samenleving zorg draagt voor elkaar. Het comité van aanbeveling voor ‘Hier besta ik’ bestaat uit Gerdi Verbeet, Youp van ’t Hek, Humberto Tan en Eberhard van der Laan. Van der Laan zegt over de eenzame uitvaart: “Dat wat voor het slordige oog zinloos lijkt, is een ultiem gebaar van beschaving.”. De tentoonstelling wordt op 22 september door Gerdi Verbeet geopend en is te zien tot 11 februari.

Museum Tot Zover, Kruislaan 124, Amsterdam.

Voorstelling over rouw

 

Jolien van der Mee neemt ons mee in haar pijn, haar rouw, haar grote verdriet. Haar man, haar liefde is overleden. Zijn naam is Pieter Jacobus Thoenes. Hij is overleden op 12 januari 2013.

Ze vertelt ons over hoe het is in die rare wereld vol vervreemding als je allerliefste dood is.

In die wereld daarna lijk je heel vaak een doodnormale vrouw, en speel je de rol van dappere weduwe, dapper in gesprek met de notaris, met de bank, met de uitvaartondernemer, om maar wat te noemen.

Ze is woest.

Ze is weggeslagen.

Ze is dapper.

Ze is verbijsterd omdat het versgemaaide gras nog steeds ruikt als versgemaaid gras!

Er worden dingen tegen haar gezegd:

‘het pad dat je moet gaan is lang, smal en wiebelig. Maar er is een overkant waar je uiteindelijk aan komt…’

zeggen ze.

Voorstelling over rouw

 

In flarden van het bestaan na de dood neemt Jolien ons mee op dat pad van rouw.

Een pad dat zich toch niet echt laat vatten in voorgeschreven fases. Alles komt en knaagt en doet maar zoals het zich aandient.

Het is een eenzame weg en voor iedereen anders.

 

In haar ‘Wee mij’ klinkt haar wanhoop door.

Mijn man is dood, wee mij.

Waarom, laat mij niet alleen, kom terug, wee mij.

Waar ben je, kom terug, ik kan niet zonder jou.

 

Als weduwe heet je in de volksmond al gauw ‘weer single’. En dus ‘beschikbaar op de dating-markt’. En ook jijzelf bent geneigd in alle chaos om dat avontuur dan maar aan te gaan.

Maar dan wordt duidelijk dat je geen single bent. Want hoewel alleen en eenzaam:’Ik ben een oud verknocht echtpaar waarvan één helft ontbreekt.’ De ondertitel van HELFT is “Jij ging dood en daar stond ik, zonder vel.’

 

De mispijn is enorm en maakt verdrietig en boos.

Zo verdrietig en zo boos omdat gebeurd is wat gebeurd is en niets meer terug te draaien valt.

En dan verder moeten want de sneeuw valt, het gras wordt gemaaid, de aardbei ruikt gewoon naar aardbei en die verdomde witte wolken doen ook maar wat!

Heen en weer geslingerd tussen heel veel verschillende gevoelens ploegt ze voort.

 

Dan zijn er ook momenten waarop ze voelt dat Pieter op haar schouder meekijkt, meevoelt, meeleeft.

En dat troost haar.

En dat troost haar dan toch.

Voorstelling over rouw

 

Een voorstelling over rouw.

Waarin ons verteld wordt hoe divers dat is.

Waarin duidelijk wordt gemaakt dat je het pas weet als je het meemaakt.

 

Na afloop van de voorstelling wordt er gepraat met de gasten in het publiek. Er zijn veel mensen in het publiek met dezelfde pijn. Er zijn vooral dames die ook verder leven zonder hun geliefde en ze praten over de pijn.

 

Niet alleen de pijn van het verlies van je geliefde maar ook de pijn en moeite van het proces na de uitvaart. Als dat grote zwarte gat er is waarin jij in je eentje rondwaart. Mensen om je heen begrijpen niet hoe lang het duurt. Hebben een mening over hoe lang het mag duren.

Maar weten zij veel.

En wij weten niet veel, wij zijn bang voor die pijn en sluiten vaak liever onze ogen. Het is ook zo moeilijk om het goed te doen.

Wat moet je doen om echt troost te bieden?

Er eindeloos zijn.

Noem de naam van de overledene, praat over diegene.

Laat weten dat hij of zij niet vergeten is.

Laat hem of haar voortbestaan in onze gedachten, in onze gesprekken, in onze aandacht.

Vraag wat nodig is. Wees er met aandacht. En opnieuw.

Volgens mij maakt dat het voortploegen van de rouwende niet direct minder zwaar maar misschien wel een beetje beter vol te houden en daardoor hopelijk iets lichter. Omdat het verdriet gezien wordt. Wij, de ‘anderen’, de vrienden en vriendinnen, de omgeving van rouwenden, zouden onze verdrietige vrienden veel meer respijt moeten geven in de duur van het verdriet en de rouw. Daar is namelijk geen einddatum voor.

 

Voorstelling over rouw.

 

HELFT maakt iets los wat besproken mag worden.

Jolien wil de voorstelling graag spelen op iedere denkbare locatie waar lotgenoten en andere geïnteresseerden bij elkaar komen. Neem contact op met Jolien.
Wilt u kennismaken en van gedachten wisselen met Annemargriet en Lisette van Rooshert Uitvaartbegeleiding? Neem contact met ons op, of bel 06-24282782.