Berichten

 

De man achter het werk zegt: ‘Dierbare voorwerpen van een overledene kunnen een enorme emotionele waarde hebben voor nabestaanden. Vaak verdwijnen deze dingen in dozen op zolder of in laatjes. Ik bied de mogelijkheid om deze voorwerpen in blijvend beeld om te zetten. Ze worden door mij op kunstzinnige wijze gefotografeerd, zodat ze tot in lengte van jaren een dierbare herinnering blijven.’ 

En hij gaat verder: ‘Mijn naam is Floris Kok. Ik ben in 2015 cum laude afgestudeerd als fotografisch vormgever. Voor mijn eerste vrije studieopdracht heb ik een serie beelden gemaakt van de spulletjes die ik in de loop der jaren van mijn inmiddels overleden grootvader had gekregen. Deze voorwerpen zijn waardevolle herinneringen maar toch lagen ze opgeborgen in dozen. Door deze herinneringen als kunstobject te fotograferen, mooi af te drukken en in te lijsten hebben ze weer een plaats in mijn leven gekregen. De herinnering aan mijn grootvader is op deze manier weer levend geworden.’

Beelden van waarde: ‘Ik stond er op dat moment niet bij stil dat dergelijk werk ook voor andere mensen waardevol zou kunnen zijn totdat ik een verzameling voorwerpen van een ouder echtpaar fotografeerde. Hun (klein)kinderen hadden geen belangstelling voor de eigenlijke  voorwerpen hoewel deze wel onlosmakelijk verbonden waren met het leven van hun ouders/grootouders. Het uiteindelijke fotografische beeld vonden zij dan wel weer heel mooi en iets om te bewaren.’

Voor meer achtergrondinformatie en werkwijze van Floris Kok:

De Herinneringsfotograaf

Museum tot Zover besteedt de komende tijd op verschillende manieren aandacht aan eenzaamheid.

Hier besta ik (het boek) door Hester van Hasselt (tekst) en Bianca Sistermans (fotografie)

In eenzaamheid gestorven

In Nederland en België sterven jaarlijks tientallen mensen in volstrekte eenzaamheid. Soms gaat het om daklozen of toeristen, vaker om oude mensen die alleen zijn achtergebleven, een enkele keer om een zuigeling die te vondeling is gelegd. Een groep dichters die zich de Poule des Doods noemt, schrijft speciaal voor deze overledenen poëzie.

De eenzame uitvaart

Het idee om een gedicht aan een eenzaam overledene (mee) te geven komt van Bart FM Droog –stadsdichter van Groningen- die vindt dat we iemand niet stilletjes mogen begraven. Hij ziet poëzie als afscheidsritueel. Zorgvuldig gekozen woorden om het bestaan te bekrachtigen van iemand die anders ongezien zou verdwijnen.

Aan iedere eenzame uitvaart kleeft een verhaal, waarvan vaak alleen het einde bekend is: de plaats van overlijden. Soms is er ook een naam, een woning of een buurman die iets kan vertellen. Het kleine beetje informatie dat de dichter van de gemeente krijgt, vormt een eerste aanknopingspunt voor het gedicht. Vaak gaat hij zelf nog op onderzoek uit: naar de plek des onheils, het huis waar iemand is overleden of een bocht in een gracht waar iemand uit het water is gehaald. Dan begint de dichter te schrijven. Een paar dagen zet hij alles aan de kant voor de eenzaam overledene. Tot slot draagt hij het gedicht op de crematie of begrafenis voor. Van dat gedicht wordt een kopie op het gemeentehuis bewaard, voor het geval zich ooit een familielid meldt.

De eenzame uitvaart legt de kwetsbaarheid van onze huidige samenleving bloot: de dood maakt genadeloos zichtbaar hoe groot eenzaamheid kan zijn. Uit recente cijfers blijkt dat eenzaamheid een groeiend probleem is dat we niet mogen onderschatten. Het bestaat ongezien in ons midden. Misschien moeten we waakzamer zijn.

Monument van medemenselijkheid

Hester van Hasselt en Bianca Sistermans ontmoetten de dichters van ‘De eenzame uitvaart’. Zij werden geraakt door het humane karakter van deze uitvaarten. Van Hasselt sprak met hen over poëzie, eenzaamheid en de dood. Sistermans portretteerde de dichters en maakte foto’s bij dit monument van medemenselijkheid.

in Museum tot Zover is het werk nu ook te zien in de tentoonstelling ‘Hier besta ik’.

 

Nederland, Amsterdam, 13 augustus 2012, dichter F. Starik loopt achter de kist aan tijdens een eenzame uitvaart op begraafplaats Sint Barbara Amsterdam. Foto: Bianca Sistermans

Poëzie en fotografie staan centraal in de tentoonstelling waar eenzaamheid niet alleen zichtbaar wordt, maar ook duidelijk wordt hoe kunst in het algemeen – en poëzie en fotografie in het bijzonder – de pijnlijke plekken in ons bestaan weet aan te raken. Van Hasselt en Sistermans brengen het belang van dit dichters-initiatief in beeld, en dit reikt verder dan de individuele dode. Uiteindelijk gaat het erom hoe je als samenleving zorg draagt voor elkaar. Het comité van aanbeveling voor ‘Hier besta ik’ bestaat uit Gerdi Verbeet, Youp van ’t Hek, Humberto Tan en Eberhard van der Laan. Van der Laan zegt over de eenzame uitvaart: “Dat wat voor het slordige oog zinloos lijkt, is een ultiem gebaar van beschaving.”. De tentoonstelling wordt op 22 september door Gerdi Verbeet geopend en is te zien tot 11 februari.

Museum Tot Zover, Kruislaan 124, Amsterdam.

 

Rooshert presenteert: het Huis van Heimwee & Hoop in het pop-up platform Emporium of Wonders in de Amsterdamse Pijp, Quellijnstraat 80.

Op deze plek, waar verschillende disciplines samenkomen: kunst, theater, duurzaamheid, kleding, fotografie en aandacht voor bewust leven, zijn wij in april aanwezig om aandacht te geven en te vragen voor het thema: Heimwee maar zeker ook Hoop.

Praten over de dood is steeds minder een taboe aan het worden maar voor veel mensen is het nog steeds niet makkelijk om over je eigen sterfelijkheid na te denken en te praten. Heel graag gaan wij in gesprek met mensen en beantwoorden wij vragen over wat er eigenlijk allemaal mogelijk is op het gebied van ‘de uitvaart’.

– Open huis zondag 23 t/m dinsdag 25 april van 12.00 tot 17.00 uur

– Maandagavond 24 april 19.30 uur de film Paul’s last Waltz met gesprek daarna

– Dinsdagmiddag 25 april 12.00 uur ‘Ritueel van de Melancholie’

Paul’s Last Waltz

De vader van filmmaakster Lieza Röben overleed in 2014. De dagen voor het sterven, toen Lieza en haar familie afscheid namen van hun (stief)vader en man, beleefden ze in een roes. In Paul’s Last Waltz keert ze samen met haar familie terug naar deze ingrijpende periode. Ze spreekt met haar vriend, broer, stiefbroer, stiefzus en stiefmoeder en ontleedt zo de roes van deze dagen. Gaandeweg worden hun herinneringen steeds tastbaarder en komen ze dichtbij de kunst van het sterven.

‘Ritueel van de Melancholie’

Voor geïnteresseerden die een dierbare verloren hebben is er op dinsdag 25 april om 13.00 uur een ‘Ritueel van de melancholie’: even met aandacht stilstaan bij je dierbare en je gevoel. José Antonio begeleidt het ritueel, hij komt uit Peru en is verhalenverteller op scholen maar ook op grote festivals.

U bent van harte welkom. Een kopje thee of koffie staat klaar.

——————————————————————————————————————-

Voorstelling over rouw

 

Jolien van der Mee neemt ons mee in haar pijn, haar rouw, haar grote verdriet. Haar man, haar liefde is overleden. Zijn naam is Pieter Jacobus Thoenes. Hij is overleden op 12 januari 2013.

Ze vertelt ons over hoe het is in die rare wereld vol vervreemding als je allerliefste dood is.

In die wereld daarna lijk je heel vaak een doodnormale vrouw, en speel je de rol van dappere weduwe, dapper in gesprek met de notaris, met de bank, met de uitvaartondernemer, om maar wat te noemen.

Ze is woest.

Ze is weggeslagen.

Ze is dapper.

Ze is verbijsterd omdat het versgemaaide gras nog steeds ruikt als versgemaaid gras!

Er worden dingen tegen haar gezegd:

‘het pad dat je moet gaan is lang, smal en wiebelig. Maar er is een overkant waar je uiteindelijk aan komt…’

zeggen ze.

Voorstelling over rouw

 

In flarden van het bestaan na de dood neemt Jolien ons mee op dat pad van rouw.

Een pad dat zich toch niet echt laat vatten in voorgeschreven fases. Alles komt en knaagt en doet maar zoals het zich aandient.

Het is een eenzame weg en voor iedereen anders.

 

In haar ‘Wee mij’ klinkt haar wanhoop door.

Mijn man is dood, wee mij.

Waarom, laat mij niet alleen, kom terug, wee mij.

Waar ben je, kom terug, ik kan niet zonder jou.

 

Als weduwe heet je in de volksmond al gauw ‘weer single’. En dus ‘beschikbaar op de dating-markt’. En ook jijzelf bent geneigd in alle chaos om dat avontuur dan maar aan te gaan.

Maar dan wordt duidelijk dat je geen single bent. Want hoewel alleen en eenzaam:’Ik ben een oud verknocht echtpaar waarvan één helft ontbreekt.’ De ondertitel van HELFT is “Jij ging dood en daar stond ik, zonder vel.’

 

De mispijn is enorm en maakt verdrietig en boos.

Zo verdrietig en zo boos omdat gebeurd is wat gebeurd is en niets meer terug te draaien valt.

En dan verder moeten want de sneeuw valt, het gras wordt gemaaid, de aardbei ruikt gewoon naar aardbei en die verdomde witte wolken doen ook maar wat!

Heen en weer geslingerd tussen heel veel verschillende gevoelens ploegt ze voort.

 

Dan zijn er ook momenten waarop ze voelt dat Pieter op haar schouder meekijkt, meevoelt, meeleeft.

En dat troost haar.

En dat troost haar dan toch.

Voorstelling over rouw

 

Een voorstelling over rouw.

Waarin ons verteld wordt hoe divers dat is.

Waarin duidelijk wordt gemaakt dat je het pas weet als je het meemaakt.

 

Na afloop van de voorstelling wordt er gepraat met de gasten in het publiek. Er zijn veel mensen in het publiek met dezelfde pijn. Er zijn vooral dames die ook verder leven zonder hun geliefde en ze praten over de pijn.

 

Niet alleen de pijn van het verlies van je geliefde maar ook de pijn en moeite van het proces na de uitvaart. Als dat grote zwarte gat er is waarin jij in je eentje rondwaart. Mensen om je heen begrijpen niet hoe lang het duurt. Hebben een mening over hoe lang het mag duren.

Maar weten zij veel.

En wij weten niet veel, wij zijn bang voor die pijn en sluiten vaak liever onze ogen. Het is ook zo moeilijk om het goed te doen.

Wat moet je doen om echt troost te bieden?

Er eindeloos zijn.

Noem de naam van de overledene, praat over diegene.

Laat weten dat hij of zij niet vergeten is.

Laat hem of haar voortbestaan in onze gedachten, in onze gesprekken, in onze aandacht.

Vraag wat nodig is. Wees er met aandacht. En opnieuw.

Volgens mij maakt dat het voortploegen van de rouwende niet direct minder zwaar maar misschien wel een beetje beter vol te houden en daardoor hopelijk iets lichter. Omdat het verdriet gezien wordt. Wij, de ‘anderen’, de vrienden en vriendinnen, de omgeving van rouwenden, zouden onze verdrietige vrienden veel meer respijt moeten geven in de duur van het verdriet en de rouw. Daar is namelijk geen einddatum voor.

 

Voorstelling over rouw.

 

HELFT maakt iets los wat besproken mag worden.

Jolien wil de voorstelling graag spelen op iedere denkbare locatie waar lotgenoten en andere geïnteresseerden bij elkaar komen. Neem contact op met Jolien.
Wilt u kennismaken en van gedachten wisselen met Annemargriet en Lisette van Rooshert Uitvaartbegeleiding? Neem contact met ons op, of bel 06-24282782.