Zacht en aaibaar
Een kist die aan de buitenkant bekleed is met stof. Tussen de buitenstof en de houten binnenkist zit een zachte gewatteerde tussenlaag.
De kisten voelen zacht aan, aaibaar. Hierdoor voelt de afstand tussen de naasten en de overledene wellicht wat minder groot.
Met behulp van spelden kun je lieve dingen zoals een tekening, een foto, wat losse bloemen of gelukspoppetjes aan de kist vastmaken.

De collectie van Zavadi is te bekijken op Zavadilab

Nieuw is de samenwerking van Zavadi met Janneke Brinkman Salentijn.

De natuur staat centraal in de kisten die bekleed zijn met stof waarop de botanische schilderingen van Janneke’s hand.
Alsof de overledene in een veldbloemenbed is neergelegd.
Liefelijk en volop aandacht voor de natuur. Voor liefhebbers!

 

De man achter het werk zegt: ‘Dierbare voorwerpen van een overledene kunnen een enorme emotionele waarde hebben voor nabestaanden. Vaak verdwijnen deze dingen in dozen op zolder of in laatjes. Ik bied de mogelijkheid om deze voorwerpen in blijvend beeld om te zetten. Ze worden door mij op kunstzinnige wijze gefotografeerd, zodat ze tot in lengte van jaren een dierbare herinnering blijven.’ 

En hij gaat verder: ‘Mijn naam is Floris Kok. Ik ben in 2015 cum laude afgestudeerd als fotografisch vormgever. Voor mijn eerste vrije studieopdracht heb ik een serie beelden gemaakt van de spulletjes die ik in de loop der jaren van mijn inmiddels overleden grootvader had gekregen. Deze voorwerpen zijn waardevolle herinneringen maar toch lagen ze opgeborgen in dozen. Door deze herinneringen als kunstobject te fotograferen, mooi af te drukken en in te lijsten hebben ze weer een plaats in mijn leven gekregen. De herinnering aan mijn grootvader is op deze manier weer levend geworden.’

Beelden van waarde: ‘Ik stond er op dat moment niet bij stil dat dergelijk werk ook voor andere mensen waardevol zou kunnen zijn totdat ik een verzameling voorwerpen van een ouder echtpaar fotografeerde. Hun (klein)kinderen hadden geen belangstelling voor de eigenlijke  voorwerpen hoewel deze wel onlosmakelijk verbonden waren met het leven van hun ouders/grootouders. Het uiteindelijke fotografische beeld vonden zij dan wel weer heel mooi en iets om te bewaren.’

Voor meer achtergrondinformatie en werkwijze van Floris Kok:

De Herinneringsfotograaf

 

De voorstelling DOOD EN ZO speelt dinsdag 14, woensdag 15 en donderdag 16 november in Theater Bellevue

Kort nadat Annemarie Prins en Eva Duijvestein een paar jaar geleden vriendschap sloten, startte hun samenwerking aan ‘het project’ DOOD EN ZO. Het idee voor de voorstelling ontstond bij Annemarie Prins, uit onvrede over het publieke discours rondom sterven. Al te vaak wordt gesproken in grote, abstracte begrippen en vanuit gefixeerde standpunten. Het debat blijft ver verwijderd van het tastbare, lichamelijke, persoonlijke. Er is weinig ruimte voor twijfel en (zelf)onderzoek. In het theater, tastbaar, lichamelijk en persoonlijk als het is, kan volop getwijfeld en onderzocht worden.

Getwijfeld en onderzocht wordt er. De droomdood: zonder lijden en met je dierbaren rond het bed. Het wilde, bij voorbaat verloren gevecht tegen het grote zwart. De lange, moeizame glijvlucht naar het graf. Hij kan verlosser zijn. Of moordenaar. Hij stelt niks voor, want zo belangrijk is een leven niet. Hij is almachtig, want rukt je liefste weg. En wie wil je zelf zijn? Wat doe je? Ga je de dood tegemoet om je naasten je teloorgang te besparen? Of vertrouw je op hun liefde en eindig je als stinkend wrak?

DOOD EN ZO is een interessante, intieme, prikkelende en persoonlijke voorstelling over de vele gezichten van de dood, ze schuurt soms zo hard dat het ongemakkelijk voelt, ze is rauw en vol cynische humor. Hoewel het ook een voorstelling is over vriendschap wordt ze nergens sentimenteel of melancholisch, het is haast wel of elke vorm van genegenheid en warmte ontbreekt. Zelfs de scene waarin Eva Annemarie op schoot neemt heeft iets ongemakkelijks en koels.

Ook het toneelbeeld geeft een ongemakkelijk gevoel. De ruimte is begrensd, het rechthoekig speelvlak van een laagje water geeft een kader waarom heen gelopen kan worden. Het water is zwart, spiegelend, koud en oncomfortabel, De betekenis is? Water is leven? Water spoelt zonden weg? Het blijft voor ons gissen, maar ook dat geeft dan weer betekenis,

Ben je bang? De vraag die telkens terug keert maar eigenlijk niet echt beantwoord wordt is; ‘ben je bang?’ Hoewel het antwoord ja is. Is het zoals bij zovelen niet de angst voor de dood maar voor de levensfase die daar aan voorafgaat die wordt gevreesd.

Wellicht is het tijd dat de discussie over ‘Zelfsterfzaamheid’ (wij vinden het een geniaal nieuw woord) die in Nederland het publieke en politieke debat in z’n greep houdt plaatsmaakt voor de discussie over goede palliatieve zorg in de ruimste zin van het woord. Als uitvaartbegeleiders weten we dat de dood nu eenmaal meestal niet zo elegant is, maar de weg er naar toe kan een hele dierbare zijn voor degene die komt te overlijden maar vooral ook voor de nabestaanden. Als deze op een goede manier bewandeld wordt. Dan zal er naast de agressie, ergernissen, harde en cynische humor uit de voorstelling ruimte zijn voor heel veel liefde, warmte en genegenheid.

Aan het begin van de voorstelling staat Annemarie Prins met haar rug naar de zaal onder een tooi van hertengeweien. Aangezien het beeldmerk van Rooshert een gewei is vonden wij dit een leuke overeenkomstigheid. Het Hert, is het rijdier van de goden en begeleider van de zielen door de duisternis naar het licht. Symbool voor de kringloop van de natuur, vergankelijkheid en wedergeboorte. Het Hert als zinnebeeld voor ‘lokroep naar nieuwe avonturen’. Toen wij naar onze auto terugliepen na de voorstelling kwamen wij de dames Annemarie en Eva tegen en we hebben een kort gesprekje met ze gehad over deze symboliek. Leuk was dat. In de voorstelling zijn de actrices geen personages maar zichzelf, althans, zo lijkt het. De namen van de personages zijn dezelfde als de namen van de actrices. We hebben te maken met echte mensen van echt vlees en bloed. Dat is zowel op het toneel als in de donkerte van het naar huis gaan een goede ervaring.

Gaat het zien. In Bellevue met randprogramma/voorgesprek: (het randprogramma is helaas uitverkocht)  Wo 15 & do 16 nov voorgesprek onder leiding van onze collega uitvaartbegeleider Karel Winterink.

Voor: Iedereen die geïnteresseerd is in het thema sterven en dood.

Door: Noord Nederlands Toneel

Zie voor speeldagen in het land: www.nnt.nl

 

Museum tot Zover besteedt de komende tijd op verschillende manieren aandacht aan eenzaamheid.

Hier besta ik (het boek) door Hester van Hasselt (tekst) en Bianca Sistermans (fotografie)

In eenzaamheid gestorven

In Nederland en België sterven jaarlijks tientallen mensen in volstrekte eenzaamheid. Soms gaat het om daklozen of toeristen, vaker om oude mensen die alleen zijn achtergebleven, een enkele keer om een zuigeling die te vondeling is gelegd. Een groep dichters die zich de Poule des Doods noemt, schrijft speciaal voor deze overledenen poëzie.

De eenzame uitvaart

Het idee om een gedicht aan een eenzaam overledene (mee) te geven komt van Bart FM Droog –stadsdichter van Groningen- die vindt dat we iemand niet stilletjes mogen begraven. Hij ziet poëzie als afscheidsritueel. Zorgvuldig gekozen woorden om het bestaan te bekrachtigen van iemand die anders ongezien zou verdwijnen.

Aan iedere eenzame uitvaart kleeft een verhaal, waarvan vaak alleen het einde bekend is: de plaats van overlijden. Soms is er ook een naam, een woning of een buurman die iets kan vertellen. Het kleine beetje informatie dat de dichter van de gemeente krijgt, vormt een eerste aanknopingspunt voor het gedicht. Vaak gaat hij zelf nog op onderzoek uit: naar de plek des onheils, het huis waar iemand is overleden of een bocht in een gracht waar iemand uit het water is gehaald. Dan begint de dichter te schrijven. Een paar dagen zet hij alles aan de kant voor de eenzaam overledene. Tot slot draagt hij het gedicht op de crematie of begrafenis voor. Van dat gedicht wordt een kopie op het gemeentehuis bewaard, voor het geval zich ooit een familielid meldt.

De eenzame uitvaart legt de kwetsbaarheid van onze huidige samenleving bloot: de dood maakt genadeloos zichtbaar hoe groot eenzaamheid kan zijn. Uit recente cijfers blijkt dat eenzaamheid een groeiend probleem is dat we niet mogen onderschatten. Het bestaat ongezien in ons midden. Misschien moeten we waakzamer zijn.

Monument van medemenselijkheid

Hester van Hasselt en Bianca Sistermans ontmoetten de dichters van ‘De eenzame uitvaart’. Zij werden geraakt door het humane karakter van deze uitvaarten. Van Hasselt sprak met hen over poëzie, eenzaamheid en de dood. Sistermans portretteerde de dichters en maakte foto’s bij dit monument van medemenselijkheid.

in Museum tot Zover is het werk nu ook te zien in de tentoonstelling ‘Hier besta ik’.

 

Nederland, Amsterdam, 13 augustus 2012, dichter F. Starik loopt achter de kist aan tijdens een eenzame uitvaart op begraafplaats Sint Barbara Amsterdam. Foto: Bianca Sistermans

Poëzie en fotografie staan centraal in de tentoonstelling waar eenzaamheid niet alleen zichtbaar wordt, maar ook duidelijk wordt hoe kunst in het algemeen – en poëzie en fotografie in het bijzonder – de pijnlijke plekken in ons bestaan weet aan te raken. Van Hasselt en Sistermans brengen het belang van dit dichters-initiatief in beeld, en dit reikt verder dan de individuele dode. Uiteindelijk gaat het erom hoe je als samenleving zorg draagt voor elkaar. Het comité van aanbeveling voor ‘Hier besta ik’ bestaat uit Gerdi Verbeet, Youp van ’t Hek, Humberto Tan en Eberhard van der Laan. Van der Laan zegt over de eenzame uitvaart: “Dat wat voor het slordige oog zinloos lijkt, is een ultiem gebaar van beschaving.”. De tentoonstelling wordt op 22 september door Gerdi Verbeet geopend en is te zien tot 11 februari.

Museum Tot Zover, Kruislaan 124, Amsterdam.

Het alleraardigste voorwoord van de schrijfster aan ons, de lieve uitvaartbegeleidsters.

Laat je niet kisten is de titel van een heel nuttig, kritisch en zeer informatief boek voor u, de consument die ooit gaat sterven en/of die ooit een uitvaart van een geliefde moet gaan organiseren. Samen met uw familie-leden en/of vrienden/naasten. Niet meteen naar de uitvaartondernemer hollen maar eerst even pas op de plaats maken en familieberaad hebben. En altijd polsen bij de uitvaartbegeleidster of deze mee wil bewegen met de familie, wil mee-denken. Wij vinden het een goed boek en raden het iedereen aan. Wij, de Rooshert dames, voelen ons aangesproken door het lieve voorwoord van schrijfster Marieke Henselmans, dank Marieke.

Werkboek bij Laat u niet kisten. In dit werkboek kunt u aan de hand van een checklist uitgebreid nadenken over wat uw wensen zijn met betrekking tot uw eigen uitvaart. Er is plek om aantekeningen te maken en er worden voldoende punten ter overpeinzing aangereikt om een compleet beeld te krijgen van hoe het straks ‘als het zover is’ moet verlopen.

Illustratie uit ‘Laat je niet kisten’. Lief, ontroerend en grappig (koekoeksklok).

Kritische aanvulling bij ‘Kosten uitvaart’ op pagina 17 en 18 in het Werkboek. Marieke Henselmans geeft het zelf ook al aan: de door haar opgevoerde kosten zijn gemiddelden en indicatief. Dat is ook echt zo. Sommige prijzen zijn namelijk echt te hoog, althans, in onze uitvaartpraktijk. (150 euro voor een drager is veel geld) Maar andere posten liggen bij ons dan weer iets hoger. Ik vermoed dat het ook per regio verschilt en ook de verschillende uitvaartlocaties (begraafplaatsen, crematoria, uitvaartcentra) hanteren uiteenlopende prijzen. Een eenduidige, sluitende kostenindicatie is niet zo maar te geven. Dat kan pas nadat alle wensen besproken en bekend zijn.

Meedenken en meebewegen met de (wensen van de) familie en naasten is iets wat wij als vanzelfsprekend doen. Ook met betrekking tot de financiën geven wij graag antwoord op al uw vragen. Sterker nog: wij beginnen er regelmatig zelf over als we vermoeden dat mensen zich niet realiseren wat bepaalde wensen voor kosten met zich meebrengen, dan wijzen wij hen daarop.

TIP: Het gaat bij een uitvaart om liefdevolle keuzes, mooie woorden en muziek en beeld, zonder de stilte te vergeten. En wij vinden dat, in combinatie met goed en rustig afscheid nemen in de dagen tussen overlijden en afscheidsbijeenkomst, heel belangrijk. Graag bespreken wij met u wat uw wensen zijn. U kunt ons altijd bellen voor een afspraak.

Het Rooshert Wensenboekje kunt u hier natuurlijk ook voor gebruiken. Wij kunnen het u opsturen of u kunt het downloaden op onze homepage.

Twee A4-tjes

Veel te jong was ze om dit gesprek met mij te voeren. Wat gaat er met haar lichaam gebeuren als ze eenmaal is overleden? Ik vertel haar over haar “laatste verzorging,” het kleden en haar opbaring. “Ja,” zegt ze, “ik moet er wel een beetje fab en sexy uitzien. Als ik opgebaard ben, dan heb ik twee A4-tjes met instructies voor mijn vriendinnen hoe ze mijn make-up moeten aanbrengen.”

Als het zover is, verzorgen haar moeder en zus haar. Liefdevol volgen ze de aanwijzingen op die hen zijn aangereikt.Hierna dekken zij haar toe, tot haar middel, met het trouwlaken van haar overgrootouders.  Ze is thuis in haar eigen vertrouwde souterrain.

De ziekte en medicatie hebben zichtbaar hun sporen achtergelaten. Ze ligt tijdelijk op een opbaarplank, omdat familie en vrienden haar kist willen beschilderen.  Als ik terug in de woonkeuken kom, zitten haar vriendinnen te wachten. De twee A4-tjes liggen voor hen op de keukentafel.

De volgende ochtend bespreek ik verder met de familie de uitvaart. Ik ben benieuwd hoe ze er nu uit ziet, nadat haar vriendinnen bij haar zijn geweest. Als ik samen met haar moeder ga kijken, ligt er een prinses. Prachtige lange haren, mooie oogschaduw en perfect gelakte nagels. In plaats van hun vriendin op te maken voor een avondje stappen, hebben ze haar mooi gemaakt voor haar laatste feestje, want haar afscheid moest toch wel een feestje worden. In ieder geval een beetje vond ze.

Lisette Verheijen, uitvaartbegeleidster

 

 

Rooshert presenteert: het Huis van Heimwee & Hoop in het pop-up platform Emporium of Wonders in de Amsterdamse Pijp, Quellijnstraat 80.

Op deze plek, waar verschillende disciplines samenkomen: kunst, theater, duurzaamheid, kleding, fotografie en aandacht voor bewust leven, zijn wij in april aanwezig om aandacht te geven en te vragen voor het thema: Heimwee maar zeker ook Hoop.

Praten over de dood is steeds minder een taboe aan het worden maar voor veel mensen is het nog steeds niet makkelijk om over je eigen sterfelijkheid na te denken en te praten. Heel graag gaan wij in gesprek met mensen en beantwoorden wij vragen over wat er eigenlijk allemaal mogelijk is op het gebied van ‘de uitvaart’.

– Open huis zondag 23 t/m dinsdag 25 april van 12.00 tot 17.00 uur

– Maandagavond 24 april 19.30 uur de film Paul’s last Waltz met gesprek daarna

– Dinsdagmiddag 25 april 12.00 uur ‘Ritueel van de Melancholie’

Paul’s Last Waltz

De vader van filmmaakster Lieza Röben overleed in 2014. De dagen voor het sterven, toen Lieza en haar familie afscheid namen van hun (stief)vader en man, beleefden ze in een roes. In Paul’s Last Waltz keert ze samen met haar familie terug naar deze ingrijpende periode. Ze spreekt met haar vriend, broer, stiefbroer, stiefzus en stiefmoeder en ontleedt zo de roes van deze dagen. Gaandeweg worden hun herinneringen steeds tastbaarder en komen ze dichtbij de kunst van het sterven.

‘Ritueel van de Melancholie’

Voor geïnteresseerden die een dierbare verloren hebben is er op dinsdag 25 april om 13.00 uur een ‘Ritueel van de melancholie’: even met aandacht stilstaan bij je dierbare en je gevoel. José Antonio begeleidt het ritueel, hij komt uit Peru en is verhalenverteller op scholen maar ook op grote festivals.

U bent van harte welkom. Een kopje thee of koffie staat klaar.

——————————————————————————————————————-

Live muziek bij afscheid: hoewel cd-muziek natuurlijk meestal gebruikt wordt tijdens afscheidsbijeenkomsten en dat ook heel goed werkt, is het ook bijzonder en erg mooi als er live muziek gemaakt wordt. Tijdens de afscheidsbijeenkomst wordt gemusiceerd en/of gezongen door familie of vrienden of er wordt een muziekgroep voor de gelegenheid ingehuurd.

Onlangs organiseerden wij het afscheid van een jonge vrouw in de prachtige kerk De Duif aan de Prinsengracht te Amsterdam.

Er werd indringend en mooi gesproken door familie, vrienden en collega’s. Bloemen werden om haar heen gelegd als rituele laatste groet. De sfeer en aankleding waren sober, zonder opsmuk, maar precies goed en passend bij deze liefdevolle familie.

De muziek werd verzorgd door het Tobalita Sring Quartet. Het kwartet speelde Puccini’s ‘Crisantemi’ en SQ Opus 41 No. 3 van Schumann. Erg mooi, sfeervol uitgevoerd en de drie dames en een heer waren zeer bescheiden in hun aanwezigheid.

Schermafbeelding 2017-02-15 om 12.28.51

 

Bewaren

Bewaren