, , , ,

Aandacht voor eenzaamheid in leven en sterven

Museum tot Zover besteedt de komende tijd op verschillende manieren aandacht aan eenzaamheid.

Hier besta ik (het boek) door Hester van Hasselt (tekst) en Bianca Sistermans (fotografie)

In eenzaamheid gestorven

In Nederland en België sterven jaarlijks tientallen mensen in volstrekte eenzaamheid. Soms gaat het om daklozen of toeristen, vaker om oude mensen die alleen zijn achtergebleven, een enkele keer om een zuigeling die te vondeling is gelegd. Een groep dichters die zich de Poule des Doods noemt, schrijft speciaal voor deze overledenen poëzie.

De eenzame uitvaart

Het idee om een gedicht aan een eenzaam overledene (mee) te geven komt van Bart FM Droog –stadsdichter van Groningen- die vindt dat we iemand niet stilletjes mogen begraven. Hij ziet poëzie als afscheidsritueel. Zorgvuldig gekozen woorden om het bestaan te bekrachtigen van iemand die anders ongezien zou verdwijnen.

Aan iedere eenzame uitvaart kleeft een verhaal, waarvan vaak alleen het einde bekend is: de plaats van overlijden. Soms is er ook een naam, een woning of een buurman die iets kan vertellen. Het kleine beetje informatie dat de dichter van de gemeente krijgt, vormt een eerste aanknopingspunt voor het gedicht. Vaak gaat hij zelf nog op onderzoek uit: naar de plek des onheils, het huis waar iemand is overleden of een bocht in een gracht waar iemand uit het water is gehaald. Dan begint de dichter te schrijven. Een paar dagen zet hij alles aan de kant voor de eenzaam overledene. Tot slot draagt hij het gedicht op de crematie of begrafenis voor. Van dat gedicht wordt een kopie op het gemeentehuis bewaard, voor het geval zich ooit een familielid meldt.

De eenzame uitvaart legt de kwetsbaarheid van onze huidige samenleving bloot: de dood maakt genadeloos zichtbaar hoe groot eenzaamheid kan zijn. Uit recente cijfers blijkt dat eenzaamheid een groeiend probleem is dat we niet mogen onderschatten. Het bestaat ongezien in ons midden. Misschien moeten we waakzamer zijn.

Monument van medemenselijkheid

Hester van Hasselt en Bianca Sistermans ontmoetten de dichters van ‘De eenzame uitvaart’. Zij werden geraakt door het humane karakter van deze uitvaarten. Van Hasselt sprak met hen over poëzie, eenzaamheid en de dood. Sistermans portretteerde de dichters en maakte foto’s bij dit monument van medemenselijkheid.

in Museum tot Zover is het werk nu ook te zien in de tentoonstelling ‘Hier besta ik’.

 

Nederland, Amsterdam, 13 augustus 2012, dichter F. Starik loopt achter de kist aan tijdens een eenzame uitvaart op begraafplaats Sint Barbara Amsterdam. Foto: Bianca Sistermans

Poëzie en fotografie staan centraal in de tentoonstelling waar eenzaamheid niet alleen zichtbaar wordt, maar ook duidelijk wordt hoe kunst in het algemeen – en poëzie en fotografie in het bijzonder – de pijnlijke plekken in ons bestaan weet aan te raken. Van Hasselt en Sistermans brengen het belang van dit dichters-initiatief in beeld, en dit reikt verder dan de individuele dode. Uiteindelijk gaat het erom hoe je als samenleving zorg draagt voor elkaar. Het comité van aanbeveling voor ‘Hier besta ik’ bestaat uit Gerdi Verbeet, Youp van ’t Hek, Humberto Tan en Eberhard van der Laan. Van der Laan zegt over de eenzame uitvaart: “Dat wat voor het slordige oog zinloos lijkt, is een ultiem gebaar van beschaving.”. De tentoonstelling wordt op 22 september door Gerdi Verbeet geopend en is te zien tot 11 februari.

Museum Tot Zover, Kruislaan 124, Amsterdam.

, ,

Nuttig nieuw uitvaartboek: Laat je niet kisten.

Het alleraardigste voorwoord van de schrijfster aan ons, de lieve uitvaartbegeleidsters.

Laat je niet kisten is de titel van een heel nuttig, kritisch en zeer informatief boek voor u, de consument die ooit gaat sterven en/of die ooit een uitvaart van een geliefde moet gaan organiseren. Samen met uw familie-leden en/of vrienden/naasten. Niet meteen naar de uitvaartondernemer hollen maar eerst even pas op de plaats maken en familieberaad hebben. En altijd polsen bij de uitvaartbegeleidster of deze mee wil bewegen met de familie, wil mee-denken. Wij vinden het een goed boek en raden het iedereen aan. Wij, de Rooshert dames, voelen ons aangesproken door het lieve voorwoord van schrijfster Marieke Henselmans, dank Marieke.

Werkboek bij Laat u niet kisten. In dit werkboek kunt u aan de hand van een checklist uitgebreid nadenken over wat uw wensen zijn met betrekking tot uw eigen uitvaart. Er is plek om aantekeningen te maken en er worden voldoende punten ter overpeinzing aangereikt om een compleet beeld te krijgen van hoe het straks ‘als het zover is’ moet verlopen.

Illustratie uit ‘Laat je niet kisten’. Lief, ontroerend en grappig (koekoeksklok).

Kritische aanvulling bij ‘Kosten uitvaart’ op pagina 17 en 18 in het Werkboek. Marieke Henselmans geeft het zelf ook al aan: de door haar opgevoerde kosten zijn gemiddelden en indicatief. Dat is ook echt zo. Sommige prijzen zijn namelijk echt te hoog, althans, in onze uitvaartpraktijk. (150 euro voor een drager is veel geld) Maar andere posten liggen bij ons dan weer iets hoger. Ik vermoed dat het ook per regio verschilt en ook de verschillende uitvaartlocaties (begraafplaatsen, crematoria, uitvaartcentra) hanteren uiteenlopende prijzen. Een eenduidige, sluitende kostenindicatie is niet zo maar te geven. Dat kan pas nadat alle wensen besproken en bekend zijn.

Meedenken en meebewegen met de (wensen van de) familie en naasten is iets wat wij als vanzelfsprekend doen. Ook met betrekking tot de financiën geven wij graag antwoord op al uw vragen. Sterker nog: wij beginnen er regelmatig zelf over als we vermoeden dat mensen zich niet realiseren wat bepaalde wensen voor kosten met zich meebrengen, dan wijzen wij hen daarop.

TIP: Het gaat bij een uitvaart om liefdevolle keuzes, mooie woorden en muziek en beeld, zonder de stilte te vergeten. En wij vinden dat, in combinatie met goed en rustig afscheid nemen in de dagen tussen overlijden en afscheidsbijeenkomst, heel belangrijk. Graag bespreken wij met u wat uw wensen zijn. U kunt ons altijd bellen voor een afspraak.

Het Rooshert Wensenboekje kunt u hier natuurlijk ook voor gebruiken. Wij kunnen het u opsturen of u kunt het downloaden op onze homepage.

, ,

Als een prinses

Twee A4-tjes

Veel te jong was ze om dit gesprek met mij te voeren. Wat gaat er met haar lichaam gebeuren als ze eenmaal is overleden? Ik vertel haar over haar “laatste verzorging,” het kleden en haar opbaring. “Ja,” zegt ze, “ik moet er wel een beetje fab en sexy uitzien. Als ik opgebaard ben, dan heb ik twee A4-tjes met instructies voor mijn vriendinnen hoe ze mijn make-up moeten aanbrengen.”

Als het zover is, verzorgen haar moeder en zus haar. Liefdevol volgen ze de aanwijzingen op die hen zijn aangereikt.Hierna dekken zij haar toe, tot haar middel, met het trouwlaken van haar overgrootouders.  Ze is thuis in haar eigen vertrouwde souterrain.

De ziekte en medicatie hebben zichtbaar hun sporen achtergelaten. Ze ligt tijdelijk op een opbaarplank, omdat familie en vrienden haar kist willen beschilderen.  Als ik terug in de woonkeuken kom, zitten haar vriendinnen te wachten. De twee A4-tjes liggen voor hen op de keukentafel.

De volgende ochtend bespreek ik verder met de familie de uitvaart. Ik ben benieuwd hoe ze er nu uit ziet, nadat haar vriendinnen bij haar zijn geweest. Als ik samen met haar moeder ga kijken, ligt er een prinses. Prachtige lange haren, mooie oogschaduw en perfect gelakte nagels. In plaats van hun vriendin op te maken voor een avondje stappen, hebben ze haar mooi gemaakt voor haar laatste feestje, want haar afscheid moest toch wel een feestje worden. In ieder geval een beetje vond ze.

Lisette Verheijen, uitvaartbegeleidster

 

, , , ,

Rooshert presenteert Huis van Heimwee en Hoop

 

Rooshert presenteert: het Huis van Heimwee & Hoop in het pop-up platform Emporium of Wonders in de Amsterdamse Pijp, Quellijnstraat 80.

Op deze plek, waar verschillende disciplines samenkomen: kunst, theater, duurzaamheid, kleding, fotografie en aandacht voor bewust leven, zijn wij in april aanwezig om aandacht te geven en te vragen voor het thema: Heimwee maar zeker ook Hoop.

Praten over de dood is steeds minder een taboe aan het worden maar voor veel mensen is het nog steeds niet makkelijk om over je eigen sterfelijkheid na te denken en te praten. Heel graag gaan wij in gesprek met mensen en beantwoorden wij vragen over wat er eigenlijk allemaal mogelijk is op het gebied van ‘de uitvaart’.

– Open huis zondag 23 t/m dinsdag 25 april van 12.00 tot 17.00 uur

– Maandagavond 24 april 19.30 uur de film Paul’s last Waltz met gesprek daarna

– Dinsdagmiddag 25 april 12.00 uur ‘Ritueel van de Melancholie’

Paul’s Last Waltz

De vader van filmmaakster Lieza Röben overleed in 2014. De dagen voor het sterven, toen Lieza en haar familie afscheid namen van hun (stief)vader en man, beleefden ze in een roes. In Paul’s Last Waltz keert ze samen met haar familie terug naar deze ingrijpende periode. Ze spreekt met haar vriend, broer, stiefbroer, stiefzus en stiefmoeder en ontleedt zo de roes van deze dagen. Gaandeweg worden hun herinneringen steeds tastbaarder en komen ze dichtbij de kunst van het sterven.

‘Ritueel van de Melancholie’

Voor geïnteresseerden die een dierbare verloren hebben is er op dinsdag 25 april om 13.00 uur een ‘Ritueel van de melancholie’: even met aandacht stilstaan bij je dierbare en je gevoel. José Antonio begeleidt het ritueel, hij komt uit Peru en is verhalenverteller op scholen maar ook op grote festivals.

U bent van harte welkom. Een kopje thee of koffie staat klaar.

——————————————————————————————————————-

, ,

Strijkkwartet bij Afscheid

Live muziek bij afscheid: hoewel cd-muziek natuurlijk meestal gebruikt wordt tijdens afscheidsbijeenkomsten en dat ook heel goed werkt, is het ook bijzonder en erg mooi als er live muziek gemaakt wordt. Tijdens de afscheidsbijeenkomst wordt gemusiceerd en/of gezongen door familie of vrienden of er wordt een muziekgroep voor de gelegenheid ingehuurd.

Onlangs organiseerden wij het afscheid van een jonge vrouw in de prachtige kerk De Duif aan de Prinsengracht te Amsterdam.

Er werd indringend en mooi gesproken door familie, vrienden en collega’s. Bloemen werden om haar heen gelegd als rituele laatste groet. De sfeer en aankleding waren sober, zonder opsmuk, maar precies goed en passend bij deze liefdevolle familie.

De muziek werd verzorgd door het Tobalita Sring Quartet. Het kwartet speelde Puccini’s ‘Crisantemi’ en SQ Opus 41 No. 3 van Schumann. Erg mooi, sfeervol uitgevoerd en de drie dames en een heer waren zeer bescheiden in hun aanwezigheid.

Schermafbeelding 2017-02-15 om 12.28.51

 

Bewaren

Bewaren

,

HELFT

Voorstelling over rouw

 

Jolien van der Mee neemt ons mee in haar pijn, haar rouw, haar grote verdriet. Haar man, haar liefde is overleden. Zijn naam is Pieter Jacobus Thoenes. Hij is overleden op 12 januari 2013.

Ze vertelt ons over hoe het is in die rare wereld vol vervreemding als je allerliefste dood is.

In die wereld daarna lijk je heel vaak een doodnormale vrouw, en speel je de rol van dappere weduwe, dapper in gesprek met de notaris, met de bank, met de uitvaartondernemer, om maar wat te noemen.

Ze is woest.

Ze is weggeslagen.

Ze is dapper.

Ze is verbijsterd omdat het versgemaaide gras nog steeds ruikt als versgemaaid gras!

Er worden dingen tegen haar gezegd:

‘het pad dat je moet gaan is lang, smal en wiebelig. Maar er is een overkant waar je uiteindelijk aan komt…’

zeggen ze.

Voorstelling over rouw

 

In flarden van het bestaan na de dood neemt Jolien ons mee op dat pad van rouw.

Een pad dat zich toch niet echt laat vatten in voorgeschreven fases. Alles komt en knaagt en doet maar zoals het zich aandient.

Het is een eenzame weg en voor iedereen anders.

 

In haar ‘Wee mij’ klinkt haar wanhoop door.

Mijn man is dood, wee mij.

Waarom, laat mij niet alleen, kom terug, wee mij.

Waar ben je, kom terug, ik kan niet zonder jou.

 

Als weduwe heet je in de volksmond al gauw ‘weer single’. En dus ‘beschikbaar op de dating-markt’. En ook jijzelf bent geneigd in alle chaos om dat avontuur dan maar aan te gaan.

Maar dan wordt duidelijk dat je geen single bent. Want hoewel alleen en eenzaam:’Ik ben een oud verknocht echtpaar waarvan één helft ontbreekt.’ De ondertitel van HELFT is “Jij ging dood en daar stond ik, zonder vel.’

 

De mispijn is enorm en maakt verdrietig en boos.

Zo verdrietig en zo boos omdat gebeurd is wat gebeurd is en niets meer terug te draaien valt.

En dan verder moeten want de sneeuw valt, het gras wordt gemaaid, de aardbei ruikt gewoon naar aardbei en die verdomde witte wolken doen ook maar wat!

Heen en weer geslingerd tussen heel veel verschillende gevoelens ploegt ze voort.

 

Dan zijn er ook momenten waarop ze voelt dat Pieter op haar schouder meekijkt, meevoelt, meeleeft.

En dat troost haar.

En dat troost haar dan toch.

Voorstelling over rouw

 

Een voorstelling over rouw.

Waarin ons verteld wordt hoe divers dat is.

Waarin duidelijk wordt gemaakt dat je het pas weet als je het meemaakt.

 

Na afloop van de voorstelling wordt er gepraat met de gasten in het publiek. Er zijn veel mensen in het publiek met dezelfde pijn. Er zijn vooral dames die ook verder leven zonder hun geliefde en ze praten over de pijn.

 

Niet alleen de pijn van het verlies van je geliefde maar ook de pijn en moeite van het proces na de uitvaart. Als dat grote zwarte gat er is waarin jij in je eentje rondwaart. Mensen om je heen begrijpen niet hoe lang het duurt. Hebben een mening over hoe lang het mag duren.

Maar weten zij veel.

En wij weten niet veel, wij zijn bang voor die pijn en sluiten vaak liever onze ogen. Het is ook zo moeilijk om het goed te doen.

Wat moet je doen om echt troost te bieden?

Er eindeloos zijn.

Noem de naam van de overledene, praat over diegene.

Laat weten dat hij of zij niet vergeten is.

Laat hem of haar voortbestaan in onze gedachten, in onze gesprekken, in onze aandacht.

Vraag wat nodig is. Wees er met aandacht. En opnieuw.

Volgens mij maakt dat het voortploegen van de rouwende niet direct minder zwaar maar misschien wel een beetje beter vol te houden en daardoor hopelijk iets lichter. Omdat het verdriet gezien wordt. Wij, de ‘anderen’, de vrienden en vriendinnen, de omgeving van rouwenden, zouden onze verdrietige vrienden veel meer respijt moeten geven in de duur van het verdriet en de rouw. Daar is namelijk geen einddatum voor.

 

Voorstelling over rouw.

 

HELFT maakt iets los wat besproken mag worden.

Jolien wil de voorstelling graag spelen op iedere denkbare locatie waar lotgenoten en andere geïnteresseerden bij elkaar komen. Neem contact op met Jolien.
Wilt u kennismaken en van gedachten wisselen met Annemargriet en Lisette van Rooshert Uitvaartbegeleiding? Neem contact met ons op, of bel 06-24282782.

 

,

Herinneringssieraden van Anneke Bruin

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Anneke Bruin maakt mooie sieraden ter herinnering maar ook prachtige kleine objecten die je bijvoorbeeld bij een herinneringsplek kunt plaatsen. Neem een kijkje op haar website www.annekebruin.nl

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

,

Rooshert lezing, boeiend en leerzaam.

Rooshert gaf een lezing over ons werk in het doven en slechthorende instituut aan de Stadhouderskade te Amsterdam. Erg boeiende bijeenkomst, en niet in de laatste plaats voor ons. Want hoe stel je een afscheidsbijeenkomst samen als gesproken woord en muziek niet direct gehoord kunnen worden? Goed om daar over na te denken. We hebben veel van elkaar geleerd en het was ontzettend leuk om dit samen te stellen en te doen. Met veel dank aan Petra, de tolk. Op naar een volgende lezing!

Lezing 26 mei 2016 - 1    Lezing 26 mei 2016 - 5

Lezing 26 mei 2016 - 6

Lezing 26 mei 2016 - 7

Lezing 26 mei 2016 - 8

Lezing 26 mei 2016 - 9

,

Theater: Broertje dood

Schermafbeelding 2016-05-19 om 16.53.50

Na een uitverkochte speelperiode in februari speelt Broertje dood van Groenteman & Vrouw ook in mei 2016 op locatie in Amsterdam Oost. Dit is het tweede project in de serie Oostblok Open, voorstellingen die u niet vindt in onze zaal maar op spannende, mooie of betekenisvolle locaties in Oost. Voorstellingen die in contact staan met de realiteit, met de omgeving en het publiek.

2 oktober 1993 overleed Piet.
Drummer, charmeur en overschrijder van grenzen.
Mijn grote broer. Mijn grote voorbeeld. Mijn kwelgeest.
Ik was 13 en ging na de uitvaart meteen door naar Jurassic Park.
Ik begreep niets van de dood.
Nu denk ik er liever niet aan.
Overboord met dat vluchtgedrag! Ik herdenk, dus ik besta.

Voor de voorstelling Broertje Dood waren Jan Groenteman en Kiki Jaski een maand te gast op begraafplaats De Nieuwe Ooster. Zij spraken met medewerkers, uitvaartondernemers, bezoekers en nabestaanden. Jan schreef een requiem vol gloednieuwe levensliederen. Groenteman & Vrouw maakt toegankelijk theater dat de rauwe kanten van het leven bespreekbaar maakt. Liefdevol, muzikaal en levensecht.

Broertje Dood speelt in Museum Tot Zover aan de rand van begraafplaats De Nieuwe Ooster. Het project is een samenwerking met Museum Tot Zover en De Nieuwe Ooster. Voor info en kaartverkoop: www.oostblok.nl

Data: 26, 27, 28 en 29 mei
Tijd: 20.00 uur
29 mei om 15:00
Locatie: Kruislaan 124, Museum Tot Zover
Genre: muziektheater

Concept: Groenteman & Vrouw Spel: Kiki Jaski en Jan Groenteman Muziek en liedteksten: Jan Groenteman Dramaturgie: Ludo Costongs Decor/kostuum: Sanne Oostervink Techniek /decor: Mario Mantel Coach: Marcel Sijm Ontwerp en fotografie: IAMKAT

 

,

www.npo.nl

Paul’s Last Waltz is een documentaire waarin regisseuse Lieza Röben met haar familie teruggaat naar de dagen voordat haar vader een gekozen dood stierf. Samen halen zij herinneringen op en herbeleven ze deze intensieve en onwerkelijke dagen. Hoe kan het dat afscheid nemen ook mooi kan zijn?

De vader van filmmaakster Lieza Röben overleed twee jaar geleden. De dagen voor het sterven, toen Lieza en haar familie afscheid namen van hun (stief)vader en man beleefden ze in een roes: heel onwerkelijk en juist ook heel wezenlijk. In Paul’s Last Waltz keert ze samen met haar familie terug naar deze ingrijpende periode. Ze spreekt met haar vriend, broer, stiefbroer, stiefzus en stiefmoeder en ontleedt zo de verbondenheid van deze dagen. Gaandeweg worden hun herinneringen steeds tastbaarder en komen ze dichtbij de essentie van het sterven en afscheid nemen. En als kijker komen we zo ook weer dichtbij onze eigen herinneringen op dit gebied.  

De film is www.npo.nl te zien. Meer infomatie over de film: https://eenvandejongens.nl/project/paulslastwaltz