, , , ,

Aandacht voor eenzaamheid in leven en sterven

Museum tot Zover besteedt de komende tijd op verschillende manieren aandacht aan eenzaamheid.

Hier besta ik (het boek) door Hester van Hasselt (tekst) en Bianca Sistermans (fotografie)

In eenzaamheid gestorven

In Nederland en België sterven jaarlijks tientallen mensen in volstrekte eenzaamheid. Soms gaat het om daklozen of toeristen, vaker om oude mensen die alleen zijn achtergebleven, een enkele keer om een zuigeling die te vondeling is gelegd. Een groep dichters die zich de Poule des Doods noemt, schrijft speciaal voor deze overledenen poëzie.

De eenzame uitvaart

Het idee om een gedicht aan een eenzaam overledene (mee) te geven komt van Bart FM Droog –stadsdichter van Groningen- die vindt dat we iemand niet stilletjes mogen begraven. Hij ziet poëzie als afscheidsritueel. Zorgvuldig gekozen woorden om het bestaan te bekrachtigen van iemand die anders ongezien zou verdwijnen.

Aan iedere eenzame uitvaart kleeft een verhaal, waarvan vaak alleen het einde bekend is: de plaats van overlijden. Soms is er ook een naam, een woning of een buurman die iets kan vertellen. Het kleine beetje informatie dat de dichter van de gemeente krijgt, vormt een eerste aanknopingspunt voor het gedicht. Vaak gaat hij zelf nog op onderzoek uit: naar de plek des onheils, het huis waar iemand is overleden of een bocht in een gracht waar iemand uit het water is gehaald. Dan begint de dichter te schrijven. Een paar dagen zet hij alles aan de kant voor de eenzaam overledene. Tot slot draagt hij het gedicht op de crematie of begrafenis voor. Van dat gedicht wordt een kopie op het gemeentehuis bewaard, voor het geval zich ooit een familielid meldt.

De eenzame uitvaart legt de kwetsbaarheid van onze huidige samenleving bloot: de dood maakt genadeloos zichtbaar hoe groot eenzaamheid kan zijn. Uit recente cijfers blijkt dat eenzaamheid een groeiend probleem is dat we niet mogen onderschatten. Het bestaat ongezien in ons midden. Misschien moeten we waakzamer zijn.

Monument van medemenselijkheid

Hester van Hasselt en Bianca Sistermans ontmoetten de dichters van ‘De eenzame uitvaart’. Zij werden geraakt door het humane karakter van deze uitvaarten. Van Hasselt sprak met hen over poëzie, eenzaamheid en de dood. Sistermans portretteerde de dichters en maakte foto’s bij dit monument van medemenselijkheid.

in Museum tot Zover is het werk nu ook te zien in de tentoonstelling ‘Hier besta ik’.

 

Nederland, Amsterdam, 13 augustus 2012, dichter F. Starik loopt achter de kist aan tijdens een eenzame uitvaart op begraafplaats Sint Barbara Amsterdam. Foto: Bianca Sistermans

Poëzie en fotografie staan centraal in de tentoonstelling waar eenzaamheid niet alleen zichtbaar wordt, maar ook duidelijk wordt hoe kunst in het algemeen – en poëzie en fotografie in het bijzonder – de pijnlijke plekken in ons bestaan weet aan te raken. Van Hasselt en Sistermans brengen het belang van dit dichters-initiatief in beeld, en dit reikt verder dan de individuele dode. Uiteindelijk gaat het erom hoe je als samenleving zorg draagt voor elkaar. Het comité van aanbeveling voor ‘Hier besta ik’ bestaat uit Gerdi Verbeet, Youp van ’t Hek, Humberto Tan en Eberhard van der Laan. Van der Laan zegt over de eenzame uitvaart: “Dat wat voor het slordige oog zinloos lijkt, is een ultiem gebaar van beschaving.”. De tentoonstelling wordt op 22 september door Gerdi Verbeet geopend en is te zien tot 11 februari.

Museum Tot Zover, Kruislaan 124, Amsterdam.

, , , ,

Rooshert presenteert Huis van Heimwee en Hoop

 

Rooshert presenteert: het Huis van Heimwee & Hoop in het pop-up platform Emporium of Wonders in de Amsterdamse Pijp, Quellijnstraat 80.

Op deze plek, waar verschillende disciplines samenkomen: kunst, theater, duurzaamheid, kleding, fotografie en aandacht voor bewust leven, zijn wij in april aanwezig om aandacht te geven en te vragen voor het thema: Heimwee maar zeker ook Hoop.

Praten over de dood is steeds minder een taboe aan het worden maar voor veel mensen is het nog steeds niet makkelijk om over je eigen sterfelijkheid na te denken en te praten. Heel graag gaan wij in gesprek met mensen en beantwoorden wij vragen over wat er eigenlijk allemaal mogelijk is op het gebied van ‘de uitvaart’.

– Open huis zondag 23 t/m dinsdag 25 april van 12.00 tot 17.00 uur

– Maandagavond 24 april 19.30 uur de film Paul’s last Waltz met gesprek daarna

– Dinsdagmiddag 25 april 12.00 uur ‘Ritueel van de Melancholie’

Paul’s Last Waltz

De vader van filmmaakster Lieza Röben overleed in 2014. De dagen voor het sterven, toen Lieza en haar familie afscheid namen van hun (stief)vader en man, beleefden ze in een roes. In Paul’s Last Waltz keert ze samen met haar familie terug naar deze ingrijpende periode. Ze spreekt met haar vriend, broer, stiefbroer, stiefzus en stiefmoeder en ontleedt zo de roes van deze dagen. Gaandeweg worden hun herinneringen steeds tastbaarder en komen ze dichtbij de kunst van het sterven.

‘Ritueel van de Melancholie’

Voor geïnteresseerden die een dierbare verloren hebben is er op dinsdag 25 april om 13.00 uur een ‘Ritueel van de melancholie’: even met aandacht stilstaan bij je dierbare en je gevoel. José Antonio begeleidt het ritueel, hij komt uit Peru en is verhalenverteller op scholen maar ook op grote festivals.

U bent van harte welkom. Een kopje thee of koffie staat klaar.

——————————————————————————————————————-

What if I fall?

Prachtige gedichten van Erin Hanson. Ter inspiratie en troost.

Lees en vind op The Poetic Underground.

Schermafbeelding 2016-05-18 om 11.20.34